Fernando Arroba
La mente es como un paracaídas, funciona mejor cuando está abierta
Albert Einstein
El Esperanto se postula como idioma auxiliar universal y neutro.
Ser un idioma auxiliar universal neutro implica:
[...] he estudiado la gramática del Esperanto. Se trata de una lengua muy, muy bien hecha. Desde el punto de vista lingüístico, sigue en verdad criterios de economía y eficacia dignos de admiración. [...], todos los movimientos en favor de lenguas internacionales han fracasado salvo el Esperanto, que va reuniendo un colectivo de personas en todas las partes del mundo, debido a que tras el Esperanto late una cierta idea, un ideal: [...], una idea de fraternidad, de pacifismo [...]
Umberto Eco
Unua dogmo
Mi estas homo, kaj por mi ekzistas nur idealoj pure homaj. Ĉiajn idealojn kaj celadon gente-naciajn mi rigardas nur kiel grupan egoismon kaj hommalamon, kiuj pli aŭ malpli frue devas malaperi kaj kies malaperon mi devas akceladi laŭ mia povo.
Dua dogmo
Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj kaj mi taksas ĉiun homon nur laŭ lia persona valoro kaj agoj, sed ne laŭ lia deveno. Ĉian ofendadon aŭ persekutadon de homo pro tio, ke li naskiĝis de alia gento, kun alia lingvo aŭ religio ol mi, mi rigardas kiel barbarecon.
Tria dogmo
Mi kredas, ke ĉiu lando apartenas ne al tiu aŭ alia gento, sed plene egalrajte al ĉiuj loĝantoj, kian ajn lingvon aŭ religion ili havas. La intermiksadon de la interesoj de lando kun la interesoj de tiu aŭ alia gento, lingvo aŭ religio mi rigardas kiel restaĵon de la tempoj barbaraj, kiam ekzistis nur rajto de pugno kaj glavo.
kvara dogmo
Mi kredas, ke en sia familia vivo ĉiu homo havas plenan, naturan kaj nedisputeblan rajton paroli kian lingvon aŭ dialekton li volas kaj konfesi kian religion li volas, sed en komunikiĝado kun homoj de alia deveno li devas, kiom ĝi estas ebla, uzadi lingvon neŭtrale-homan kaj vivi laŭ la principoj de religio neŭtrale-homa. Ĉiun celadon de unu homo, altrudi al aliaj homoj sian lingvon aŭ religion, mi rigardas kiel barbarecon.
El conocimiento de idiomas es la puerta de entrada a la sabiduría
Roger Bacon
Habla una nueva lengua para que el mundo sea un nuevo mundo
Rumi
16 Reglas Gramaticales
Cuando en una palabra se suceden dos letras iguales se pronuncian separadamente: mallonga, opinii = «mal-longa», «opini-i».
Compárese balau («ba-lá-u») con baldaŭ («bál-dau») y balai («ba-lá-i») con belaj («bé-lay»).
Verbales:
| Persona | Singular | Plural |
|---|---|---|
| 1ª | Mi | Ni |
| 2ª | Vi | Vi |
| 3ª | li / ŝi | ili |
En la 3ª persona también hay formas impersonales como ĝi, para el singular y oni, para el plural.
Los posesivos son pronombres convertidos en adjetivos:
| Persona | Singular | Plural |
|---|---|---|
| 1ª | Mia | Nia |
| 2ª | Via | Via |
| 3ª | lia / ŝia | ilia |
También existen las versiones impersonales ĝia y onia.
Las palabras multiplican:
| toro | vaca | ternero | rebaño | vaquero | |
|---|---|---|---|---|---|
| bov-o | bov-ino | bov-ido | bov-aro | bov-isto |
Las palabras multiplican:
| carnero | oveja | cordero | rebaño | pastor | |
|---|---|---|---|---|---|
| ŝaf-o | ŝaf-ino | ŝaf-ido | ŝaf-aro | ŝaf-isto |
Las palabras multiplican:
| caballo | yegua | potro | rebaño | criador ¿? | |
|---|---|---|---|---|---|
| ĉeval-o | ĉeval-ino | ĉeval-ido | ĉeval-aro | ĉeval-isto |